HAARLEMMERMEER – Vrijwilligers zijn onmisbaar voor de samenleving. Ook onze redactie draait mede op de inzet van vrijwilligers. Daarom besteden wij, in het kader van het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger, de komende weken aandacht aan mensen die zich belangeloos inzetten voor een ander. In deze serie geven we verschillende vrijwilligers een podium en vertellen zij hun verhaal.
“Zet een stapje extra voor elkaar en voor de aarde.” Dat is de overtuiging van Jet (60 jaar). Als vrijwilliger bij de Energiebank helpt zij mensen met een laag inkomen om energie te besparen. Niet alleen omdat het goed is voor het milieu, maar vooral omdat iedere euro voor veel huishoudens telt.
“Ik kom zelf uit een arbeidersgezin,” vertelt Jet. “Vroeger waren we zuinig omdat het moest. Lampen uit als je een kamer verliet en de kachel lager? Dat was heel normaal.” Dat zit nog steeds in mij, alleen is mijn motivatie nu anders. Ik koop graag tweedehands, ik gebruik geen drinkwater maar regenwater voor de planten en probeer zo min mogelijk te verspillen. Niet omdat ik perfect duurzaam wil leven, dat lukt denk ik niemand, maar omdat kleine keuzes samen best veel verschil maken.” Juist daarom past het vrijwilligerswerk bij de Energiebank zo goed bij haar.
“Voor mij komen hier twee dingen samen: zorgen voor de aarde én zorgen voor elkaar. Mensen met een klein inkomen willen ook niet verspillen, omdat ze iedere euro er één is. Als ik een bijdrage kan doen om energie én geld te besparen, dan helpt dat de mensen, maar ook de wereld om ons heen. Dat maakt het voor mij echt een win-win-win.”
Een kijkje in een andere wereld
In haar dagelijks werk is Jet HR-businesspartner bij de gemeente Haarlemmermeer. Daarnaast gaat ze samen met haar collega Jasper op pad als energiecoach. “We gaan altijd met z’n tweeën. Dat werkt heel prettig. De één kan het gesprek voeren, terwijl de ander alvast aan de slag gaat met bijvoorbeeld radiatorfolie of een waterbesparende douchekop. Bovendien voelt het voor iedereen veilig. We komen bij mensen met allerlei verschillende achtergronden over de vloer. Soms helpt het als ik wat meer contact maak met de vrouw in het huishouden. We vullen elkaar daarin mooi aan.” Het vrijwilligerswerk brengt haar bovendien op plekken waar ze anders niet zo snel zou komen. “Ik ontmoet mensen die niet zo vaak in mijn eigen omgeving voorkomen. Vluchtelingen, alleenstaande ouders, ouderen en mensen die echt van een minimuminkomen moeten rondkomen. Daardoor houd ik mijn blik op de samenleving breed. Je beseft ook weer hoe goed je het zelf hebt.”
Meer dan alleen energie besparen
Een huisbezoek begint meestal aan de keukentafel. Samen bekijken ze de energierekening en bespreken ze waar energie bespaard kan worden. Daarna gaan ze direct aan de slag. “We nemen energiebesparende materialen mee, zoals ledlampen, radiatorfolie, tochtstrips, een waterbesparende douchekop en een douchetimer. We installeren het vaak samen, dat geeft meteen resultaat, anders bestaat de kans dat de doos met spullen toch in een hoek blijft staan. Mensen hebben vaak al genoeg aan hun hoofd en een drukke agenda.”
Tijdens het klussen ontstaan ook leuke gesprekken. “Radiatorfolie aanbrengen lijkt heel eenvoudig, maar daar komt stiekem best wat handigheid bij kijken. Met knijpers proberen we de folie netjes achter de radiator te krijgen en dat gaat niet altijd in één keer goed. We moeten regelmatig lachen als alles weer loslaat of als we een verloren sok onder een radiator vinden. Juist die luchtigheid zorgt ervoor dat mensen zich op hun gemak voelen.” Soms is Google Translate daarbij onmisbaar. “We komen regelmatig bij mensen die nog maar kort in Nederland zijn. Dan helpen Google Translate, plaatjes en soms zelfs de kinderen een handje mee. Dat levert af en toe hilarische vertalingen op, maar uiteindelijk komt het altijd wel voor elkaar.”
Een bezoek dat anders liep
Niet ieder huisbezoek verloopt zoals gepland. “Een keer gingen Jasper en ik langs bij een gezin tijdens het Suikerfeest. We hadden daar eerlijk gezegd helemaal niet bij stilgestaan. Toen we binnenkwamen, stond de hele tafel vol met dadels en zelfgemaakte lekkernijen. Ondertussen bleven familieleden en vrienden binnenlopen. Van energiecoaching kwam die middag eigenlijk niet zo veel terecht.” Jet lacht als ze eraan terugdenkt. “We gingen uiteindelijk naar huis met een zak dadels en een enorme glimlach. We hebben misschien niet veel energie bespaard, maar we hebben wel ontzettend veel verbinding gevoeld. Dat zijn momenten die je bijblijven. En bij de tweede afspraak liep het lekker soepel.”
Een stapje extra
De Energiebank werkt onder andere samen met organisaties zoals VluchtelingenWerk, de Voedselbank, SchuldHulpMaatje, Humanitas en woningcorporaties. “De meeste mensen vragen niet makkelijk hulp, zeker niet als er geldzorgen zijn. Daarom proberen we eerst een vertrouwensband op te bouwen. Pas daarna vertellen mensen soms waar ze echt tegenaan lopen. Dan kunnen we samen kijken of een doorverwijzing helpt of bijvoorbeeld samen een e-mail sturen naar SchuldHulpMaatje of de woningcorporatie. We doen energiecoaching, maar soms zetten we ook nét dat extra stapje. Dat maakt dit vrijwilligerswerk mooi om te doen.”
Kleine veranderingen, groot verschil
Tijdens de gesprekken merkt Jet dat mensen vaak verrast zijn. “Ze denken bijvoorbeeld dat het snelle programma van de wasmachine of vaatwasser minder energie kost. Dat klinkt logisch, maar het tegenovergestelde is waar. Het is net als met een auto: als je flink gas geeft, verbruik je juist meer energie. Het energiezuinige programma duurt misschien wat langer, maar gebruikt veel minder energie. Dat soort tips zijn voor veel mensen echte eyeopeners.” Mensen zijn bovendien vaak verbaasd dat ze alle materialen gratis krijgen. “Maar uiteindelijk gaat het niet alleen om de spullen. Het gaat om het gesprek en om gedragsverandering. Dáár valt de meeste winst te behalen.”
Je doet het óók voor jezelf
Hoewel Jet anderen wil helpen, levert het vrijwilligerswerk haar zelf minstens zoveel op. “Je doet het natuurlijk voor een ander, maar ik denk dat iedere vrijwilliger het óók een beetje voor zichzelf doet. Ik word er gewoon gelukkig van. Ik ontmoet bijzondere mensen, mijn wereld wordt groter en ik ga altijd met een goed gevoel naar huis.” Ze glimlacht. “Als iemand na ons bezoek zegt: ‘Nu begrijp ik eindelijk hoe ik energie kan besparen’, of als iemand zichtbaar opgelucht is omdat hij weer een stapje verder kan, dan ga ik met een goed gevoel naar huis. Daar doe ik het voor.”
Bron: Roxanna Laurijsen-Booms, Haarlemmermeervoorelkaar
