AALSMEER – Wat veertig jaar geleden begon met drie pramen en zonder vergunning op de Westeinderplassen, is inmiddels uitgegroeid tot een niet meer weg te denken Aalsmeers volksfeest. Vrijdagmiddag 4 september werd in het Raadhuis de tentoonstelling ‘40 jaar Pramenrace’ feestelijk geopend. Daarbij kwam bijzonder nieuws naar buiten: de Pramenrace is officieel erkend als immaterieel erfgoed. En er staat alweer een nieuwe variant op stapel: in 2027 wordt voor het eerst een Senioren Pramenrace gehouden.
Posters, vlaggen, foto’s, oude prijzen, kledingstukken en andere herinneringen vullen het Raadhuis. Voor de tentoonstelling is maandenlang materiaal verzameld dat het verhaal vertelt van veertig jaar Pramenrace. Bij de opening waren onder anderen burgemeester Gido Oude Kotte, oud-burgemeester Joost Hoffscholte, de Dippers, SPIE, vrijwilligers en (oud-)deelnemers aanwezig.
Oogje dicht voor illegale race
Hoffscholte nam de bezoekers mee terug naar 1986, toen de eerste Pramenrace met slechts drie pramen werd gehouden. Zonder vergunning. Als burgemeester moest hij destijds samen met zijn medewerkers en de Rijkspolitie te water bepalen wat te doen met het illegale evenement. “We gaan er niet meteen op af om te bekeuren. We kijken het aan en we volgen het wel”, was volgens Hoffscholte de gedachte. Die ruimte bleek genoeg om de Pramenrace razendsnel te laten groeien. “De eerste paar jaar groeide het evenement als kool”, vertelde Hoffscholte. Aalsmeerders vonden de pramen, pentamotoren en het spektakel prachtig. Geleidelijk gingen gemeente en organisatie met elkaar om tafel en werd de race gereguleerd.
Voor Hoffscholte was het soms schipperen. Als burgemeester was hij verantwoordelijk voor de veiligheid, maar tegelijkertijd wilde hij het dorpse karakter niet verstoren. Toen de Pramenrace tien jaar bestond, verklaarde hij het evenement in de raadzaal uiteindelijk symbolisch “legaal”.
Lef, humor en ongehoorzaamheid
Tijdens de opening prees Hoffscholte de Dippers, de mannen die aan de wieg stonden van de race, om hun lef, ondernemingszin, gezelligheid en vooral hun gevoel voor humor. Dat laatste is volgens hem nog altijd onlosmakelijk verbonden met de Pramenrace.
Burgemeester Gido Oude Kotte sloot daarop aan. Buitenstaanders zien misschien vooral uitbundigheid en ludieke ongeregeldheid, maar wie beter kijkt, ziet volgens hem een goed georganiseerd evenement dat volledig wordt gedragen door vrijwilligers.
De Pramenrace is niet bedacht als toeristisch concept, benadrukte Oude Kotte, maar organisch gegroeid uit lokale vriendschappen, historie en “een gezonde dosis ongehoorzaamheid”. Daardoor is het volgens hem uitgegroeid tot een echt Aalsmeers dorpsfeest en een collectief ritueel dat van generatie op generatie wordt doorgegeven.
Immaterieel erfgoed
Daarna kwam het grote nieuws: de Pramenrace is officieel immaterieel erfgoed. Een bijzondere erkenning, juist tijdens het veertigjarig jubileum.
Ook de Dippers werden in het zonnetje gezet en kregen een trofee als aandenken aan hun rol bij het ontstaan van het evenement. Vervolgens hadden de mannen zelf nog een primeur: er komt een Senioren Pramenrace. De eerste editie staat gepland voor 7 september 2027. Het wordt een rustigere variant: geen muziek, geen opdrachten en maximaal 45 minuten varen.
Ook nieuwe generatie ontdekt verhalen
Dat er na veertig jaar nog altijd iets te ontdekken valt, merkte ook SPIE-bestuurslid Nigel Droog. Hij zit twee jaar in het bestuur en zag in de tentoonstelling voorwerpen die ook voor hem nieuw waren. “Ik zie veel posters en vlaggetjes hier en ik kom dingen tegen die ik nog niet eerder had gezien”.
Rosanne Vergoossen, vijf jaar bestuurslid, kende al meer verhalen uit de beginjaren. Zij hoorde die onder meer in een podcast die enkele jaren geleden over de Pramenrace werd gemaakt. In verschillende afleveringen werd uitgebreid teruggeblikt op de geschiedenis van het evenement. Juist daarmee slaat de tentoonstelling een brug tussen de Dippers van het eerste uur en de generatie die de traditie nu voortzet.
Veertig jaar herinneringen
In het Raadhuis zijn onder meer posters van alle jaargangen, videobeelden, iconische foto’s, ‘DIP the movie’, voorbeeldpramen en bijzondere uitdossingen te zien. Ook oude hoofdprijzen, zoals de Juf Alberdientrofee, zes paar klompen voor de bemanning van de winnende praam en de Jan Stokkelandtrofee, zijn bewaard gebleven. De tentoonstelling ‘40 jaar Pramenrace’ is vanaf zaterdag 5 september tijdens de reguliere openingstijden van de gemeente gratis te bezoeken in het Raadhuis van Aalsmeer en loopt tot en met 25 september.
Veertig jaar na die eerste drie illegale pramen is de cirkel daarmee mooi rond: wat ooit door de burgemeester oogluikend werd toegestaan, is nu officieel immaterieel erfgoed.
Foto: privé archief
