Jan van Veen opent deuren van Fort Kudelstaart tijdens Open Monumentendag

KUDELSTAART – Waarom staat Fort Kudelstaart eigenlijk op deze plek en hoe kon een laag water van slechts 40 centimeter ooit een vijand tegenhouden? Jan van Veen, kenner van de Aalsmeerse geschiedenis, vertelt het zondag 13 september tijdens Open Monumentendag Aalsmeer. Hij geeft die dag twee rondleidingen door het historische fort.

Water als wapen

Het bijzondere aan de Stelling was dat bij oorlogsdreiging een groot gebied rond Amsterdam onder water kon worden gezet. De laag water was ongeveer 40 centimeter diep: te diep om er gemakkelijk doorheen te lopen en te ondiep om te varen. Volgens Van Veen heeft deze manier van verdedigen mogelijk meegespeeld bij de Nederlandse neutraliteit tijdens de Eerste Wereldoorlog. De forten waren destijds wel bemand, maar er werd nooit een schot gelost.

De Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie behoren tot het UNESCO Werelderfgoed. Dat is volgens Van Veen terecht. Nederland gebruikte water immers al eeuwen als verdediging, van slotgrachten rond kastelen tot het onder water zetten van gebieden tijdens oorlogen. “Water heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in de verdediging van ons land”, benadrukt hij. Juist daarom vindt hij dat die geschiedenis niet verloren mag gaan.

‘Het moet een fort blijven’

Met het oog op een mogelijke nieuwe eigenaar van Fort Kudelstaart heeft Van Veen vooral één wens: het gebouw moet herkenbaar blijven als fort. Hij ziet graag dat bezoekers ook in de toekomst kunnen ontdekken hoe militairen er vroeger leefden. Een ingerichte slaapzaal en keuken zouden daarbij passen, net als een kanon in een van de oorspronkelijke ruimtes.

Andere delen van het fort kunnen volgens hem prima een nieuwe functie krijgen. Hij denkt daarbij vooral aan kleinschalige, lokale initiatieven. Scouting, een zangkoor, kunstenaars en de Aalsmeerse palingvisser zouden er bijvoorbeeld een plek kunnen krijgen. Ook Stadsherstel Amsterdam heeft volgens Van Veen belangstelling getoond. Dat zou hij een goede kandidaat vinden vanwege de ervaring van de organisatie met andere forten van de Stelling van Amsterdam. Welke toekomst het fort ook krijgt, voor Van Veen is het belangrijkste dat het verleden zichtbaar blijft. Bij Fort Kudelstaart merkt hij op dat veel bezoekers eigenlijk niet weten hoe de Stelling van Amsterdam werkte.

Zondag laat hij bezoekers zelf zien waarom Fort Kudelstaart veel meer is dan alleen een oud gebouw met dikke muren. De rondleidingen zijn om 10.00 en 14.00 uur. Beide rondleidingen duren een uur en er kunnen maximaal 25 mensen per keer mee. Deelnemers moeten zich een kwartier voor aanvang bij het fort melden. Van Veen vertelt vaker over de geschiedenis van Aalsmeer. Zo verzorgde hij in april nog een historische wandeling langs bekende en minder bekende monumenten in Aalsmeer-Centrum.

Bron: Jan van Veen, rondleider Fort Kudelstaart, kenner van de Aalsmeerse geschiedenis
Foto: MartinD – https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11456067