Wilhelminakade verandert, maar waar blijft het oude Uithoorn?

UITHOORN – Hoe zag het dagelijks leven aan de Wilhelminakade er vroeger uit? In zijn boek ‘Ach mens, ga toch sokken stoppen!’ vertelt Bob Berkemeier over zijn jeugd in het oude bakkershuis en de geschiedenis van zijn familie, die sinds 1850 verbonden is met Uithoorn. Op zondag 25 oktober neemt hij bezoekers van Bibliotheek Uithoorn mee terug naar de tijd van de bakkerij, het voormalige Marktplein en de bedrijvigheid langs de Amstel. Zijn verhaal krijgt extra betekenis nu de herinrichting van de Wilhelminakade de laatste bestuurlijke fase nadert. De gemeente Uithoorn zegt bij de vernieuwing bewust rekening te houden met het historische karakter van het gebied, al gebeurt dat niet altijd door rechtstreeks naar verdwenen gebouwen of bedrijven te verwijzen.

De locatie van de bijeenkomst is bijzonder. De huidige bibliotheek staat precies op de plek waar vroeger de bakkerij van de familie Berkemeier gevestigd was. Daarmee keert het familieverhaal letterlijk terug naar zijn oorsprong. Volgens Henk Op ’t Einde van Cultuurplatform Uithoorn en De Kwakel (CPUK) laat het boek zien hoe belangrijk ondernemersfamilies zijn geweest voor de ontwikkeling van het dorp. “Bob maakt die geschiedenis persoonlijk. Via zijn jeugdherinneringen en het verhaal van de bakkersfamilie krijgen bezoekers een beeld van het leven in het oude Uithoorn”, vertelt Op ’t Einde.

Verleden zichtbaar houden

De bijeenkomst komt op een moment dat de Wilhelminakade een nieuwe inrichting krijgt. Het Cultuurplatform is niet betrokken geweest bij de herinrichtingsplannen, maar ziet wel mogelijkheden om de geschiedenis van het gebied beter zichtbaar te maken. Volgens Op ’t Einde zijn in Uithoorn door de jaren heen veel historische gebouwen en industrieel erfgoed verdwenen.

“Wat resteert verdient zorg; wat verdwenen is verdient een plek in ons geheugen”, aldus Op ’t Einde. Het Cultuurplatform vindt dat historische verhalen niet alleen in boeken of tijdens speciale bijeenkomsten aandacht moeten krijgen, maar ook herkenbaar moeten blijven op de plekken waar ze zich hebben afgespeeld.

Historie verwerkt in nieuwe inrichting

De gemeente Uithoorn laat desgevraagd weten dat bij de gefaseerde herinrichting van de Wilhelminakade wel degelijk aandacht is voor de geschiedenis van het gebied. Zo is bij de nieuwbouw in de Vinckebuurt, tussen het tramviaduct en de Thamerkerk, in de architectuur verwezen naar de voormalige melk- en vleesfabriek die daar vroeger stond. Ook in het ontwerp voor de openbare ruimte langs dit deel van de Amstel krijgt het verleden een plek. Het ontwerp wordt eind oktober aan de gemeenteraad voorgelegd. Volgens de gemeente blijft het tracé van de voormalige spoorlijn herkenbaar doordat het nieuwe wandelpad langs de oever deze historische route volgt. Daarnaast krijgt de Thamerkerk een prominentere plaats in een groenere omgeving, waarmee de gemeente de cultuurhistorische waarde van het kerkgebouw wil versterken.

Geen directe verwijzing naar oude bakkerij

Voor de voormalige bakkerij van de familie Berkemeier ligt dat anders. De plek waar tegenwoordig de bibliotheek staat, maakt deel uit van het Marktplein en De Waterkant. Dit gebied werd al in 2017 heringericht, als een van de eerste projecten binnen de vernieuwing van het dorpscentrum. Die vernieuwing vloeit voort uit het in 2011 vastgestelde Masterplan.

Volgens de gemeente stond daarbij vooral het herstellen van de historische relatie tussen het dorp en de Amstel centraal. Door de ligging aan het water weer nadrukkelijker zichtbaar te maken, het oorspronkelijke bebouwingslint te benadrukken en doorkijkjes naar de rivier te creëren, moest het dorpscentrum opnieuw aansluiting krijgen bij zijn oorspronkelijke karakter.

Een concrete verwijzing naar de vroegere bakkerij Berkemeier is daarbij niet aangebracht. De gemeente erkent dat de gekozen inrichting geen directe historische verwijzing biedt, maar benadrukt dat op andere manieren aandacht wordt besteed aan het verleden van Uithoorn. Daarmee wordt ook het verschil zichtbaar tussen het bewaren van de historische uitstraling van een gebied en het herkenbaar maken van de verhalen van de mensen en bedrijven die er ooit gevestigd waren. Waar de gemeente vooral verwijst naar oude structuren, gebouwen en de relatie met de Amstel, vraagt het Cultuurplatform aandacht voor de persoonlijke en lokale geschiedenis achter die plekken.

Mogelijkheden voor nieuwe initiatieven

De gemeente wijst daarnaast op het Initiatievenfonds Uithoorn als mogelijke manier om historische verhalen alsnog een zichtbare plek te geven. Zij moedigt Berkemeier aan daarvan gebruik te maken voor initiatieven zoals hij die voor ogen lijkt te hebben. Via dit fonds kunnen ideeën vanuit de samenleving worden ondersteund. Of dat daadwerkelijk leidt tot een tastbare herinnering aan de voormalige bakkerij of andere verdwenen bedrijvigheid langs de Amstel, is vooralsnog niet duidelijk. Wel biedt het volgens de gemeente een mogelijkheid om dergelijke plannen verder te brengen. Het verhaal van Berkemeier laat zien waarom die geschiedenis voor inwoners betekenis kan hebben. Achter de vernieuwde kade en het huidige Marktplein schuilt immers een verleden van familiebedrijven, ambachten en dagelijkse bedrijvigheid dat in het huidige straatbeeld niet altijd meer herkenbaar is.

Herinneringen delen in de bibliotheek

Op zondag 25 oktober krijgen die verhalen opnieuw aandacht, juist op de plek waar de familiegeschiedenis van Berkemeier zich voor een belangrijk deel heeft afgespeeld. De inloop in Bibliotheek Uithoorn begint om 13.30 uur. Het programma duurt van 14.00 tot 15.30 uur. Bezoekers kunnen vragen stellen en hun eigen herinneringen aan het vroegere Uithoorn delen. De toegang is gratis. Bij de ontvangst en na afloop is er koffie of thee met een koekje.

Bron en foto: Henk Op ’t Einde, Cultuurplatform Uithoorn-De Kwakel, gemeente Uithoorn