PFAS in kraanwater: alle vijf gemeenten kleuren donkerrood
AMSTELLAND-MEERLANDEN – Uit een nieuw onderzoek van Greenpeace blijkt dat in alle vijf de gemeenten uit de streek PFAS is aangetroffen boven de gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM. Voor alle vijf gemeenten komt de door Greenpeace gebruikte postcodechecker uit op de zwaarste categorie: donkerrood.
PFAS is de verzamelnaam voor duizenden door mensen gemaakte chemische stoffen. Ze zijn onder meer gebruikt vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. De stoffen breken nauwelijks af en kunnen zich daardoor lange tijd in het milieu ophopen. Het RIVM noemt mogelijke effecten op onder meer het immuunsysteem als reden om de hoeveelheid PFAS waaraan mensen worden blootgesteld zo laag mogelijk te houden.
Waarden boven de RIVM-richtwaarde
De gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM voor PFAS in drinkwater is 4,4 nanogram per liter, uitgedrukt in PFOA-equivalenten. Een nanogram is een miljardste gram. In de door Greenpeace onderzochte postcodegebieden liggen de waarden in de vijf gemeenten daarboven:
| Gemeente | Postcode | PFAS in kraanwater | Kleurcode |
|---|---|---|---|
| Aalsmeer | 1431 | 9,3 – 14,3 ng/l | Donkerrood |
| Amstelveen | 1181 | 9,3 ng/l | Donkerrood |
| Haarlemmermeer | 2131 | 9,3 – 14,3 ng/l | Donkerrood |
| Uithoorn | 1421 | 9,3 – 14,3 ng/l | Donkerrood |
| Ouder-Amstel | 1184 | 9,3 ng/l | Donkerrood |
| RIVM-richtwaarde | — | 4,4 ng/l | — |
Greenpeace baseerde de landelijke analyse op meetgegevens van de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven. Volgens de milieuorganisatie ligt de PFAS-concentratie bij ruim een derde van de Nederlandse bevolking boven de RIVM-advieswaarde. In delen van Noord-Holland zijn de verschillen met die waarde relatief groot.
Wat betekent donkerrood?
De term donkerrood klinkt misschien alsof het kraanwater direct gevaarlijk is. Zo moet de kleurcode niet worden gelezen.
De waarde van 4,4 nanogram per liter is namelijk een gezondheidskundige richtwaarde van het RIVM en geen wettelijke grens waarboven kraanwater verboden is. Voor twintig PFAS geldt sinds 2026 een wettelijke kwaliteitseis van 100 nanogram per liter. Het Nederlandse drinkwater voldoet volgens het RIVM aan die wettelijke eis.
Het RIVM adviseert mensen daarom niet om te stoppen met het drinken van kraanwater. Er is volgens het instituut geen sprake van een acuut gevaar door de gemeten waarden. Tegelijkertijd is er wel reden om de blootstelling aan PFAS zo laag mogelijk te houden.
Dat komt doordat PFAS zich in het lichaam kunnen ophopen. Mensen krijgen de stoffen niet alleen via drinkwater binnen, maar ook via voedsel en andere bronnen. Het gaat daarom vooral om de totale hoeveelheid PFAS waaraan iemand gedurende langere tijd wordt blootgesteld.
Gemeente Haarlemmermeer: oplossing begint bij de bron
De gemeente Haarlemmermeer zegt de uitkomsten van het Greenpeace-onderzoek serieus te nemen. Wethouder Fouad Sidali, verantwoordelijk voor onder meer Volksgezondheid, laat in een reactie aan MeerRadio het volgende weten: “Het RIVM, GGD en de de drinkwaterbedrijven geven aan dat het kraanwater veilig gedronken kan worden.”
De gemeente kan zelf maar beperkt invloed uitoefenen op de hoeveelheid PFAS die uiteindelijk in het drinkwater terechtkomt. De zuivering is een taak van de drinkwaterbedrijven. Voor gezondheidsvragen verwijst de gemeente inwoners naar de GGD. Volgens Sidali moet vooral worden voorkomen dat PFAS in het milieu terechtkomt. Daar ligt volgens hem een belangrijke taak voor de Rijksoverheid.
Ook op Schiphol wordt PFAS aangepakt
Dat PFAS in deze regio een groter probleem is dan alleen het kraanwater, blijkt ook op Schiphol.
Op de luchthaven is deze zomer een nieuwe installatie in gebruik genomen waarmee de komende jaren ongeveer 200.000 ton PFAS-houdende grond wordt gereinigd. De vervuiling is onder meer ontstaan door het gebruik van PFAS-houdend blusschuim bij branden en oefeningen in het verleden. De grond wordt tijdens het proces als het ware gewassen. PFAS wordt daarbij uit de grond gehaald en vervolgens uit het water verwijderd. Naar verwachting kan ongeveer 160.000 ton grond opnieuw worden gebruikt. De resterende verontreinigde reststroom wordt afgevoerd naar een erkende verwerker.
Omwonenden konden de installatie op 12 september tijdens een open dag bekijken. Daarbij waren er ook vragen over de opslag en verwerking van het PFAS-houdende restmateriaal.
Moeten inwoners zich nu zorgen maken?
Voor inwoners van Amstelland-Meerlanden betekent het onderzoek vooral dat er een verschil zichtbaar wordt tussen de gezondheidskundige richtwaarde en de wettelijke drinkwaternorm.
De gemeten waarden in de vijf onderzochte postcodegebieden liggen boven de richtwaarde van het RIVM. Dat is volgens het RIVM aanleiding om PFAS in drinkwater verder terug te dringen. Het betekent niet dat inwoners hun kraanwater niet meer kunnen drinken.
De drinkwaterbedrijven zijn bezig met technieken om PFAS verder uit het drinkwater te halen. Tegelijkertijd benadrukt het RIVM dat het uiteindelijk beter is om PFAS aan de bron aan te pakken. Minder PFAS in het milieu betekent ook minder PFAS die later uit oppervlaktewater en drinkwater moet worden verwijderd.
Voorlopig blijft het advies dus hetzelfde: kraanwater kan gewoon worden gedronken. Maar de cijfers uit het Greenpeace-onderzoek laten wel zien dat PFAS ook in Amstelland-Meerlanden een onderwerp is waar de komende jaren aandacht voor blijft.
Bron: 1Amstelveen, Greenpeace en MeerRadio
Foto: Pixabay
