Als autisme je gezin raakt: zoeken naar wat wél kan
AALSMEER – Als moeder van kinderen die vastlopen in het onderwijs en de zorg, voelde Maartje zich lange tijd eenzaam en niet gehoord. Haar ervaringen vormden de aanleiding voor het schrijven van het boek Onzichtbare parels. Daarin vertelt ze over haar zoektocht naar passende zorg en onderwijs, de worstelingen binnen haar gezin en de kleine lichtpuntjes die ze onderweg ontdekte. Ook kreeg ze zelf de diagnose autisme. Met haar boek wil ze andere ouders laten voelen dat ze niet alleen zijn.
Om de privacy van haar gezin en anderen te beschermen, heeft Maartje in het boek met pseudoniemen gewerkt. Soms heeft ze ook personen samengevoegd, zodat situaties minder herleidbaar zijn. Zelf noemt ze zich Marieke, haar man Luuk en de kinderen Liam en Jasmijn. Alleen hun hulphond Yori heeft zijn eigen naam gehouden. “Yori betekent ‘vertrouwen’, en die betekenis is te mooi om aan te passen.”
De aanleiding om het boek te schrijven was haar eigen ervaring als moeder. In de zoektocht naar passende zorg en onderwijs voor haar kinderen voelde ze zich vaak eenzaam. Ze voelde zich niet gehoord, niet gezien en niet serieus genomen. Er waren maar weinig mensen die echt begrepen hoe het voelt als je kind vastloopt en het systeem niet meebeweegt. Daardoor begon ze steeds meer aan zichzelf te twijfelen: doe ik het wel goed?
Ze begon korte verhalen te schrijven om haar ervaringen te verwerken. Ook gebruikte ze die verhalen in haar trainingen. Ouders vonden daarin veel herkenning en steun. Tijdens een training voor ouders en professionals las ze een verhaal voor over de zoektocht met haar zoon. Een moeder in de zaal was ontroerd en zei: ‘Je moet een boek schrijven. Zoveel ouders willen jouw verhalen horen.’
Dat moment bleef hangen. “Eigenlijk zei ze ook: je bent niet de enige. En dat is precies wat ik zelf zo graag had willen horen. Het is het boek geworden dat ik zelf had willen lezen, in de tijd dat ik me alleen voelde en dacht dat ik het niet goed deed.”
Een zoektocht die veel met haar deed
De zoektocht naar passende zorg en onderwijs heeft Maartje als moeder op verschillende manieren geraakt. Aan de ene kant voelde ze zich eenzaam, onzeker en machteloos. Ze raakte veel mensen kwijt. Ook de beelden van het perfecte plaatje op sociale media maakten haar stiller. Wie was zij om te klagen als het er bij anderen zo goed uitzag?
Ze merkte bovendien dat er vaak weinig aandacht is voor ouders van kinderen met psychische problemen. “Als iemand een gebroken been heeft of in het ziekenhuis ligt, krijg je kaartjes, bloemen en mensen die vragen hoe het gaat. Maar als je kind worstelt met angst, depressie of psychische problemen, wordt het vaak stil. Als ouder zit je diep in de put, terwijl anderen vanaf de rand adviezen roepen. Zelden gaat iemand echt naast je zitten.”
Aan de andere kant gaf de situatie haar ook vechtlust. “Als ik niet vecht voor mijn kind, wie doet het dan?” Samen met haar gezin leerde ze anders kijken en vooral te zoeken naar wat er wél mogelijk is. Ze werden creatief in het vinden van oplossingen. Als school niet lukt, maken ze een eigen glinsterplan met kleine, haalbare doelen, zoals leren reizen met het openbaar vervoer of wandelen met de hond.
Ook ontstonden er nieuwe tradities. Als Sinterklaas te veel stress oplevert, creëren ze bijvoorbeeld het beukennootjesfeest. “Dát zijn voor mij de onzichtbare parels: het verdriet en de worsteling die niemand ziet, en de mooie momenten die je onderweg toch vindt.”
Andere ouders een hart onder de riem steken
Maartje wil andere ouders meegeven dat ze op hun eigen gevoel mogen vertrouwen. “Luister naar je gevoel. Jij kent je kind het beste. Je doet wat je op dat moment het beste vindt, en dat is genoeg. Je doet het goed!”
Ze benadrukt dat ouders de zoektocht weliswaar zelf moeten aangaan, maar dat ze die niet alleen hoeven te doen. “Je moet het zelf doen, maar je hoeft het niet alleen te doen.” Ze raadt aan andere ouders te zoeken bij wie je steun en hulp kunt vinden. Ook vindt ze het belangrijk om naar de kleine lichtpuntjes te blijven kijken. Soms zie je die even niet: als je kind in de put zit, zit je er zelf ook in. Maar er komen weer momenten om van te genieten. De lach op het gezicht van je kind, een fijn moment samen of even in rust een kopje thee drinken.
Ook zelf de diagnose autisme
Naast haar ervaringen als moeder heeft Maartje ook een persoonlijke ontdekking gedaan: ze kreeg zelf de diagnose autisme. Die diagnose veranderde de manier waarop ze naar zichzelf kijkt. “Hoe gek het ook klinkt, het heeft me milder gemaakt naar mezelf. Ik begrijp nu beter dat ik iets anders nodig heb, en dat dat geen falen is. Ik mag keuzes maken die goed zijn voor mij en mijn gezin.”
De diagnose gaf haar erkenning voor iets wat ze al langer voelde, maar achter haar masker verborg. Dat masker afzetten blijft een zoektocht. Haar man helpt haar daarbij. Terugkijkend had ze de diagnose graag eerder gekregen. “Alle prikkels en een nieuwe structuur vinden met een baby: logisch dat ik dat lastig vond. Daar had ik best hulp bij kunnen gebruiken.”
Toch kijkt ze vooral met dankbaarheid naar haar gezin. “Maar ik ben vooral blij met mijn man en ons gezin. We zijn er voor elkaar en doen het mooi samen.”
Lezing over haar persoonlijke verhaal
Maartje vertelt op maandag 23 november van 19.45 tot 21.30 uur over haar ervaringen tijdens een lezing. De lezing wordt georganiseerd door Autisme aan de Amstel, een ouderinitiatief dat samenwerkt met de Nederlandse Vereniging voor Autisme (NVA). Ze leest fragmenten voor uit haar boek Onzichtbare parels en gaat met bezoekers in gesprek.
De bijeenkomsten van de NVA zijn gratis en vrij toegankelijk voor iedereen die in de regio rondom de Amstel woont. Aanmelden kan via autismeaandeamstel@gmail.com.