UITHOORN – Bij winkelcentrum Zijdelwaard in Uithoorn is sinds vorige week een indringende buitententoonstelling over femicide te zien. De expositie laat het rauwe verhaal zien van vrouwen die door hun (ex-)partner zijn vermoord en moet bezoekers vooral wakker schudden: partnergeweld kan dodelijk eindigen, en signalen zijn vaak al eerder zichtbaar.
De reizende tentoonstelling Femicide van Stichting Open mind staat nog tot en met 14 april in de gemeente. Wethouder José de Robles (Zorg) liep samen met Guusje Veenhoven langs de manshoge portretten van dertien vrouwen die slachtoffer werden van dodelijk partnergeweld. De persoonlijke verhalen van nabestaanden maken duidelijk hoe groot de impact is. “Elke acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord. In bijna 60% van de gevallen is een (ex-)partner de dader, of een familielid. Bijna altijd omdat de vrouw besloot uit de relatie te stappen,” vertelt Veenhoven. Femicide komt vaak voort uit intieme terreur, de ernstigste vorm van partnergeweld. Daar gaat vaak een lange periode van mishandeling aan vooraf, zoals controle, stalking en psychisch of fysiek geweld. De tentoonstelling wil bezoekers bewust maken van zogenoemde ‘rode vlaggen’: signalen die erop wijzen dat een situatie gevaarlijk kan escaleren.
Tegelijkertijd loopt er momenteel een proef waarbij Rotterdamse kappers een hulppakket krijgen aangereikt om signalen van huiselijk geweld bij klanten te herkennen en hierop te handelen. Deze proef sluit inhoudelijk aan bij de thematiek van de tentoonstelling. Na Rotterdam wordt het initiatief voortgezet in Friesland. Wij spraken met Guusje Veenhoven over zowel de tentoonstelling als de proef met de kappers.
Over de rol van de kappers bij het herkennen van die signalen zegt Veenhoven: “Interessant! Ik denk dat dat super interessant is. Wat kun je als omstander doen? Daar gaat onze tentoonstelling over. Een vrouw die zich in een gevaarlijke situatie bevindt durft misschien iets meer te vertellen aan ‘een vreemde’, de kapper in dit geval. Waarna een kapper een melding kan doen. Al dan niet anoniem. Het vrouwengeweld in relationele sfeer is een breed fenomeen. In onze tentoonstelling is er een QR-code, die verwijst naar lokale hulp en per gemeente wisselt het aanbod. Het herkennen van de rode vlaggen, de zogenaamde signalen, is een onderdeel van onze tentoonstelling. De fasen waar een vrouw doorheen gaat in een gewelddadige relatie zijn gekoppeld aan de rode vlaggen. Door onderzoeken en vorige campagnes, waaronder de campagne ‘Geweld hoort nergens thuis’ weten we dat het vroegtijdig signaleren heel belangrijk is.”
Op de vraag of trainingen voor kappers echt kunnen helpen om femicide te voorkomen, is ze duidelijk: “Ik denk dat het een grote bijdrage kan leveren aan de bewustwording bij het brede publiek in Nederland. Dat professies zoals kappers die alledaags veel verschillende soorten mensen zien ook ingelicht worden en handvatten krijgen om te handelen, is erg belangrijk. Hierdoor weten ze wat eventuele vervolgstappen zijn na het signaleren van partnergeweld en/of rode vlaggen”.
Samenwerking met dit soort initiatieven vindt stichting Open Mind belangrijk. “Onze tentoonstelling Femicide gaat over bewustwording creëren, maar ook zeker over het alarmeren en informeren. We hopen het vrouwengeweld te voorkomen. Mede door achter de QR-code door te verwijzen naar landelijke en lokale hulp en informatie. Net als bij de proef bij kappers willen we handvatten en handelingsperspectief bieden. We kijken met belangstelling uit naar de resultaten na de testfase in Rotterdam en Friesland.”
Na Uithoorn reist de tentoonstelling verder door het land. “Er volgen hierna nog 30 gemeenten met deze tentoonstelling”, aldus Veenhoven. “Vrouwengeweld komt in alle lagen van de bevolking voor, waarbij er lokale verschillen zijn in aanpak en aanbod. Een goed voorbeeld van een mooie organisatie die in verschillende gemeenten actief is, is Stichting Mendoo. Zij bieden noodhulp voor huisdieren en hulp bij huiselijk geweld en kindermishandeling; zij zijn actief in Den Haag, Groningen en Amsterdam. Onderzoek heeft uitgewezen dat veel vrouwen hun hulpvraag uitstellen, omdat er geen opvang is voor hun kinderen en/of huisdieren. Organisaties en initiatieven die praktische hulp bieden op lokaal en landelijk niveau nemen veel van de zorgen weg, die vrouwen hebben naast de onveilige situatie waarin zij zich bevinden”.
Voor hulp, ondersteuning en doorverwijzing kunnen mensen in Uithoorn terecht bij de wijkpost in Zijdelwaard en het net geopende Filomena Amsterdam-Amstelland: een nieuw centrum voor slachtoffers van huiselijk geweld. Met de tentoonstelling hopen gemeente en betrokken organisaties vooral één ding duidelijk te maken: herken de signalen en trek op tijd aan de bel.
Bron: Guusje Veenhoven, Stichting Open Mind
Foto: privé archief
