Nieuwe waterstofleiding door Haarlemmermeer: zorgen over natuur, veiligheid en gevolgen voor bewoners
HAARLEMMERMEER – Een nieuwe ondergrondse waterstofleiding moet de industrie in het Noordzeekanaalgebied helpen verduurzamen. Maar de aanleg kan ook gevolgen hebben voor natuurgebieden, het landschap en omwonenden in Haarlemmermeer. Vooral kwetsbare gebieden zoals de Inlaagpolder en het veenweidelandschap vragen extra aandacht.
De gemeente vindt de komst van het waterstofnetwerk belangrijk, maar benadrukt dat dit niet ten koste mag gaan van de veiligheid van inwoners en de bescherming van de natuur. Landschap Noord-Holland verwacht dat de gevolgen voor het landschap beperkt blijven, mits bij de aanleg zorgvuldig met de natuur wordt omgegaan. Inwoners kunnen nog tot en met 29 oktober reageren op de plannen.
Op 6 oktober maakte de gemeente Haarlemmermeer bekend dat de plannen voor het Waterstofnetwerk Noordzeekanaalgebied een volgende fase zijn ingegaan. Hynetwork, onderdeel van Gasunie, wil een nieuwe ondergrondse waterstofleiding aanleggen, een bestaande aardgasleiding geschikt maken voor het vervoer van waterstof en een afsluiterlocatie bij Spaarndam aanpassen. Het netwerk moet bedrijven in het Noordzeekanaalgebied de mogelijkheid geven om aardgas en andere fossiele brandstoffen te vervangen door waterstof. Daarmee kan het project bijdragen aan het verminderen van de CO₂-uitstoot van de industrie. Tegelijkertijd roept de aanleg vragen op over de gevolgen voor de directe omgeving.
Niet overal hoeft gegraven te worden
Volgens Ruben Beukers, woordvoerder van wethouder Roy Staal van de gemeente Haarlemmermeer, komt de leiding grotendeels onder de grond te liggen. Waar mogelijk worden bestaande leidingen gebruikt. Op andere plekken moeten nieuwe leidingen worden aangelegd. Dat kan tijdens de werkzaamheden tijdelijk overlast en schade aan natuur en landschap veroorzaken. Om die gevolgen zoveel mogelijk te beperken, worden verschillende aanlegtechnieken gebruikt. Zo kan de leiding op bepaalde plekken onder de grond worden geboord of ingeploegd. Daardoor hoeft niet overal een sleuf te worden gegraven en kan de bovengrond grotendeels intact blijven. Op andere locaties zijn graafwerkzaamheden wel noodzakelijk. Na de aanleg zijn de ondergrondse leidingen niet meer zichtbaar. Wel blijft er een bovengrondse afsluiterlocatie waar bestaande en nieuwe leidingen op elkaar aansluiten.
Ook Landschap Noord-Holland wijst op het verschil tussen ondergrondse leidingen en andere grote infrastructurele projecten. Volgens de natuurorganisatie wordt bij het nieuwe tracé, voor zover zij heeft begrepen, vooral gebruikgemaakt van bestaande aardgasleidingen. Anders dan bij de aanleg van bovengrondse hoogspanningsverbindingen zijn de leidingen na de werkzaamheden niet meer zichtbaar in het landschap.
De gemeente benadrukt dat de omgeving na afloop goed moet worden hersteld. “Wij vinden het belangrijk dat de gevolgen voor inwoners, natuur en landschap zoveel mogelijk worden beperkt”, laat Beukers namens de gemeente weten.
Kwetsbare natuurgebieden vragen extra aandacht
Vooral de gevolgen voor de natuur houden de gemeente bezig. Uit de onderzoeken blijkt dat de aanleg invloed kan hebben op kwetsbare gebieden, waaronder het veenweidelandschap en de omgeving van de Inlaagpolder. Graafwerkzaamheden kunnen daar tijdelijk het landschap aantasten. Ook kunnen ze gevolgen hebben voor het leefgebied en de broedplaatsen van weidevogels. De gemeente wil daarom dat bij de uitvoering zorgvuldig wordt gekeken naar de bescherming van deze gebieden. Niet alleen tijdens de aanleg, maar ook bij het herstel van de omgeving daarna.
Landschap Noord-Holland gaat er eveneens van uit dat de aanwezige natuurwaarden tijdens de werkzaamheden zoveel mogelijk worden ontzien. De organisatie wijst daarbij op het belang van ondergrondse boringen en een zorgvuldige planning van de aanleg, waarbij rekening wordt gehouden met het broedseizoen. Daarmee ligt de aandacht van zowel de gemeente als de natuurorganisatie vooral bij de manier waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd. Hoewel de leidingen na de aanleg grotendeels aan het zicht worden onttrokken, kunnen de werkzaamheden zelf wel gevolgen hebben voor kwetsbare natuur en het landschap. Welke beschermende maatregelen precies op welke locaties worden toegepast, wordt in de gemeentelijke reactie niet concreet aangegeven. Ook Landschap Noord-Holland noemt geen specifieke locaties waar aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. Wel blijft Haarlemmermeer erop aandringen dat schade aan natuur en landschap zoveel mogelijk wordt voorkomen.
Wie is verantwoordelijk voor de veiligheid?
Naast de gevolgen voor de natuur speelt de veiligheid van omwonenden een belangrijke rol. Een bestaande aardgasleiding wordt geschikt gemaakt voor waterstoftransport en bij Spaarndam wordt een afsluiterlocatie aangepast. Dat roept de vraag op welke risico’s het vervoer van waterstof met zich meebrengt.
Volgens de gemeente zijn die risico’s onderzocht en vastgelegd in de milieueffectrapportage en de bijbehorende onderzoeken. Daarbij is onder meer gekeken naar de mogelijke gevolgen voor de omgeving. Gasunie is als initiatiefnemer verantwoordelijk voor de veilige aanleg en het beheer van de leiding. De gemeente Haarlemmermeer is zelf geen opdrachtgever en beheert de leiding ook niet. Dat betekent volgens de gemeente niet dat zij zich afzijdig houdt. Haarlemmermeer wil dat de veiligheid en belangen van inwoners goed worden meegenomen bij de besluitvorming.
Voor specifieke informatie over technische veiligheidsmaatregelen en de uitkomsten van de onderzoeken verwijst de gemeente naar Gasunie. In de reactie worden geen afzonderlijke risicocijfers of concrete veiligheidsmaatregelen genoemd.
Kunnen inwoners de plannen nog veranderen?
Inwoners kunnen tot en met 29 oktober reageren op het ontwerp-projectbesluit en de bijbehorende documenten. Maar hoeveel invloed hebben die reacties nog op de uiteindelijke plannen?
Volgens de gemeente is de route door Haarlemmermeer in de verschillende onderzochte mogelijkheden steeds hetzelfde gebleven. Vooral in het westelijk havengebied zijn meerdere routes bekeken. Een grote verandering van het tracé door Haarlemmermeer lijkt daarmee niet voor de hand te liggen. Toch benadrukt de gemeente dat inspraak nog wel degelijk zin heeft. Reacties van inwoners worden meegenomen bij de definitieve besluitvorming. Bewoners kunnen bijvoorbeeld aandacht vragen voor de manier waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd, mogelijke overlast en de gevolgen voor hun directe leefomgeving.
Opvallend is dat Landschap Noord-Holland zelf geen zienswijze zal indienen. Dat betekent volgens de organisatie niet dat de bescherming van natuur en landschap geen aandacht verdient. De keuze heeft vooral te maken met de beschikbare capaciteit en het grote aantal andere ruimtelijke ontwikkelingen dat momenteel speelt.
De natuurorganisatie laat weten dat zij haar beperkte capaciteit moet verdelen over verschillende projecten. Daarbij vragen vooral de plannen voor bovengrondse hoogspanningsverbindingen en de bouw van nieuwe woningen veel aandacht. Omdat de waterstofleiding grotendeels ondergronds komt te liggen en naar verwachting voor een belangrijk deel bestaande leidingen worden benut, kiest Landschap Noord-Holland ervoor zich niet via een zienswijze in deze procedure te mengen.
Of ingediende reacties van andere organisaties en inwoners daadwerkelijk leiden tot aanpassingen, is op dit moment nog niet duidelijk. Ook geeft de gemeente niet aan welke onderdelen van het ontwerp eventueel nog kunnen veranderen.
Verduurzaming mag niet ten koste gaan van omgeving
Haarlemmermeer ziet het belang van een landelijk waterstofnetwerk. De industrie moet verduurzamen en daarvoor zijn nieuwe energievoorzieningen nodig. Maar volgens de gemeente mag dat geen reden zijn om minder zorgvuldig om te gaan met natuurgebieden en omwonenden. De aanleg van de leiding vraagt volgens de gemeente om een goede balans tussen de energietransitie en de bescherming van de leefomgeving. Daarom blijft Haarlemmermeer aandacht vragen voor een veilige uitvoering, het beperken van overlast en het beschermen van kwetsbare natuur.
Landschap Noord-Holland maakt onderscheid tussen de tijdelijke gevolgen van de aanleg en de blijvende invloed op het landschap. Omdat de leidingen na de werkzaamheden niet zichtbaar zijn, verwacht de organisatie minder blijvende landschappelijke gevolgen dan bij bovengrondse infrastructuur. Dat neemt niet weg dat tijdens de aanleg zorgvuldig met de aanwezige natuurwaarden moet worden omgegaan. Vooral in gebieden waar werkzaamheden gevolgen kunnen hebben voor het landschap en de weidevogels, blijft het beperken van verstoring een belangrijk aandachtspunt.
Reageren kan tot 29 oktober
Voor inwoners die zich zorgen maken over de plannen, is de komende periode belangrijk. Zij kunnen nog tot en met donderdag 29 oktober 2026 een zienswijze indienen op het ontwerp-projectbesluit. Daarin kunnen zij aangeven welke gevolgen zij verwachten voor hun woonomgeving, welke zorgen zij hebben over de veiligheid en waar volgens hen extra maatregelen nodig zijn om natuur en landschap te beschermen.
De reacties worden meegenomen voordat een definitief besluit wordt genomen. Daarmee lijkt de route door Haarlemmermeer in de onderzochte plannen grotendeels vast te liggen, maar kunnen inwoners nog wel proberen invloed uit te oefenen op de manier waarop het project wordt uitgevoerd. Hoewel Landschap Noord-Holland ervoor kiest geen zienswijze in te dienen, blijft de vraag hoe de natuur tijdens de werkzaamheden daadwerkelijk wordt beschermd. Uiteindelijk zal vooral de uitvoering moeten uitwijzen in hoeverre de aanleg van de waterstofleiding samengaat met het behoud van de kwetsbare natuur en het landschap in Haarlemmermeer.
Bronnen: Ruben Beukers, woordvoerder van wethouder Roy Staal, gemeente Haarlemmermeer, en Landschap Noord-Holland.
Foto: gemeente Haarlemmermeer
