AMSTELLAND-MEERLANDEN – De landelijke Week van de Jonge Mantelzorger liep van 1 tot en met 7 juni, maar bij Mantelzorg & Meer blijft de aandacht voor jonge mantelzorgers ook de rest van deze maand doorgaan. Daarom doen wij hier ook deze maand aan mee en gaan we elke week in gesprek met een andere jonge mantelzorger uit de regio om hun verhaal een podium te geven.
Want jonge mantelzorgers zijn er vaker dan veel mensen denken. In Nederland groeit ongeveer één op de vier kinderen en jongeren op met een ouder, broer, zus of andere naaste met een chronische ziekte, beperking, psychische kwetsbaarheid of verslaving. Hun situatie thuis heeft vaak meer impact dan veel mensen beseffen.
Je hoeft namelijk niet per se zorgtaken te hebben om jonge mantelzorger te zijn. Het gaat om opgroeien in een situatie die veel van je kan vragen, bijvoorbeeld omdat je je vaak zorgen maakt, veel verantwoordelijkheid voelt of omdat er minder aandacht en ruimte voor jou is.
Om meer inzicht te geven in wat jonge mantelzorg inhoudt, spraken we met Carmen, een 23-jarige jonge mantelzorger die sinds haar zeventiende voor haar moeder zorgt, waarbij de situatie begon met fysieke problemen en later ook mentale problemen zijn ontstaan.
Wat doe je precies aan zorg?
Toen ze nog thuis was, deed ik vooral veel huishoudelijke taken. Mijn vader verleende voornamelijk de medische zorg en alles daaromheen kwam grotendeels op mij neer. Denk aan koken, schoonmaken, de was doen, de hond uitlaten, boodschappen doen, enzovoort. Ook kookte ik veel en hielp ik haar met eten en drinken aangeven, het geven van medicijnen en alles wat ze verder nodig had. Daarnaast ben ik betrokken bij alle medische afspraken die erbij komen kijken.
Nu gaat het vooral om mentale steun en haar bezoeken. Dat betekent niet dat wij “ontzorgd” zijn. Ondanks dat ze nu niet thuis is, regelen wij achter de schermen nog steeds van alles. Omdat de situatie nog altijd loopt, leven wij continu in onzekerheid en onwetendheid over de toekomst.
Hoe combineer je dit met werk, studie of vrije tijd?
Gelukkig kreeg ik tijdens mijn studie, en nu ook van mijn werkgever, veel begrip en is er ruimte voor flexibiliteit. Buiten mijn werk probeer ik mijn moeder wekelijks te bezoeken.
Wat vind je het moeilijkst aan mantelzorgen?
Wat ik het moeilijkst vind aan mantelzorgen is de voortdurende onzekerheid en het gebrek aan houvast. Mijn moeder heeft veel klachten, zonder één duidelijke diagnose. Er lopen nog steeds onderzoeken, zonder dat we weten of die uiteindelijk iets gaan opleveren. Daardoor leven wij continu in onzekerheid en ligt ons gezin als het ware uit elkaar. We hebben geen duidelijk toekomstperspectief, en dan is het moeilijk om houvast te vinden en hoopvol te blijven.
Wat ik daarnaast lastig vind, is dat er heel veel van je wordt gevraagd door instanties die je juist zouden moeten helpen. Vaak gaan ze ervan uit dat je 24/7 beschikbaar bent en dat mantelzorgen je hele leven is. Dat laatste is deels wel zo, maar daarnaast hebben we ook studies, banen en een leven buiten de mantelzorg. Ook verloopt de communicatie vanuit instanties regelmatig moeizaam. Wij moeten vaak zelf achter informatie, afspraken en terugkoppelingen aan. Het voelt soms alsof je er nog een parttimebaan bij hebt. Kortom, er wordt veel flexibiliteit van jou gevraagd, maar andersom is dat vaak lastig.
Wat doe jij in je ‘vrije’ tijd om energie of voldoening uit het leven te halen?
Ik zit al sinds mijn negende op taekwondo en doe dat nog steeds met veel plezier. Daarnaast vind ik het leuk om creatief bezig te zijn en omring ik mij graag met vrienden en familie. In het dagelijks leven werk ik als DTP’er bij een reclamebureau, waardoor ik ook in mijn werk creatief bezig ben.
Krijg je genoeg steun van anderen?
Van mijn omgeving krijg ik veel begrip en dat koester ik. Ook heb ik een mantelzorgconsulent bij wie ik terechtkan voor gesprekken en ondersteuning. Het is fijn om altijd ergens mijn verhaal kwijt te kunnen.
Wat mis jij zelf het meest?
Ik mis vooral hoe het vroeger was, voordat mijn moeder ziek werd. Als kind was mijn moeder gezond, maar dan is de dynamiek toch anders omdat je nog jong bent. Als tiener heb ik maar een korte periode gehad waarin ik leuke dingen met mijn moeder kon doen en echt een moeder-dochterband kon opbouwen.
Ik vind het heel jammer dat ze eigenlijk niet betrokken kon zijn bij de fase waarin ik opgroeide tot een jonge vrouw. Juist in die jaren gebeuren er zoveel dingen waarbij je je moeder nodig hebt. Eigenlijk werd ik eerder een moeder voor haar dan zij voor mij.
Er zijn nog steeds momenten waarop ik gewoon mijn moeder nodig heb, zeker nu ik zelf een jonge vrouw ben. Dat mis ik dan ook heel erg.
Wat zouden mensen beter moeten begrijpen over jonge mantelzorgers?
Dat niet alle mantelzorgers hetzelfde zijn. Elke situatie is anders, waardoor iedere mantelzorger andere zorgen, uitdagingen en behoeften heeft. Daarnaast is mantelzorger zijn lang niet altijd iets waar je bewust voor kiest. Veel mantelzorgers komen onvrijwillig in een situatie terecht waar ze niet voor hebben gekozen, maar toch wordt er van alles van hen verwacht, alsof mantelzorg het enige is wat ze doen. Terwijl de meesten daarnaast ook nog een studie, baan, gezin of andere verantwoordelijkheden hebben.
Ook zou ik willen dat mensen zien dat mantelzorgers meer zijn dan alleen zorgers. We hebben ook hobby’s, interesses, dromen en een eigen leven. Mantelzorg is een belangrijk onderdeel van wie we zijn, maar het definieert ons niet volledig. Het is mooi als mensen ook oog hebben voor de persoon achter de mantelzorger en ons zien voor wie we echt zijn.
Welk persoon zien we achter deze mantelzorger?
Ik ben gewoon een meid die plezier haalt uit kleine dingen en graag mijn eigen ding doet, ook al heb ik een situatie die misschien anders is dan die van veel anderen. Mantelzorg en mijn situatie hebben mij ook geleerd dat veel “problemen” soms helemaal niet zo groot zijn als ze lijken. Ik merk dat ik soms mensen van mijn leeftijd hoor klagen over dingen die eigenlijk gewoon bij die leeftijd horen, en dan denk ik weleens: je weet niet half hoe goed je het hebt. Door mijn eigen ervaringen ben ik anders gaan kijken naar wat echt belangrijk is. Daardoor kan ik mijn aandacht beter richten op de dingen die er echt toe doen.
Ik merk dat ik veel waarde hecht aan kleine momenten en dat ik snel tevreden kan zijn. Ik geniet van de dingen die mij gelukkig maken en ik ben iemand die erg loyaal is naar de mensen om mij heen. Tegelijkertijd kan ik ook goed mijn grenzen stellen. Mantelzorg heeft mij gevormd tot de persoon die ik nu ben, maar het is niet het enige wat mij omschrijft. Naast mantelzorger ben ik ook gewoon mezelf. Ik houd van taekwondo, creatief bezig zijn, in de natuur zijn, wandelen met mijn hond en van gezellige, knusse momenten zoals een picknick. Dat zijn de dingen die ook bij mij horen.
Welk advies zou je geven aan andere jonge mantelzorgers?
Dat je er niet alleen voor staat ook al lijkt dat soms wel zo! Er zijn verschillende instanties en aanspreekpunten waar je terecht kan voor hulp, advies of gewoon een luisterend oor. Daarnaast is het belangrijk om jezelf niet kwijt te raken in het zorgen voor een ander. Blijf ook tijd, aandacht en liefde in jezelf investeren. Want mantelzorg kan veel van je vragen, waardoor je jezelf snel op de achtergrond zet. Maar als jij goed zorgt voor jezelf, kan je ook beter zorgen voor een ander.
