Jo Blom duikt in de eeuwenoude geschiedenis van de kermis

DUIVENDRECHT – De kermis is veel meer dan attracties, botsauto’s en suikerspinnen. Historica Jo Blom vertelde tijdens de uitzending uitgebreid over de geschiedenis van de kermis en de bijzondere rol die het evenement door de eeuwen heen heeft gespeeld. Van kerkelijke jaarmarkten en ontmoetingsplek voor jongeren tot de terugkeer van de kermis in Duivendrecht.

Luister het gesprek hier terug.

Het woord kermis is volgens Blom terug te voeren op kerk en mis. Rond kerkelijke feestdagen ontstonden jaarmarkten waar mensen handel dreven, elkaar ontmoetten en feest vierden. De kermis groeide daarmee uit tot een belangrijk sociaal evenement. Dat ging niet altijd zonder problemen. In Amsterdam werd de kermis in 1875 zelfs verboden vanwege de overlast en het vele alcoholgebruik, gokken en dansen. Het besluit leidde tot grote onrust, waarna de kermis uiteindelijk weer terugkeerde.

Volgens Jo Blom had de kermis daarnaast een belangrijke sociale functie. Het was vroeger dé plek waar jongeren elkaar konden ontmoeten. “Het was een datingbureau”, vertelt ze. Veel mensen ontmoetten hun toekomstige partner tijdens de kermis. Ook de attracties hadden daarbij een rol. Zo vertelt Blom met een knipoog over de draaimolen, die al eeuwenlang in verschillende vormen op kermissen te vinden is.

Het woord kermis is volgens Blom terug te voeren op kerk en mis. Rond kerkelijke feestdagen ontstonden jaarmarkten waar mensen handel dreven, elkaar ontmoetten en feestvierden. De kermis groeide daarmee uit tot een belangrijk sociaal evenement.

Dat ging niet altijd zonder problemen. In Amsterdam werd de kermis in 1875 zelfs verboden vanwege de overlast en het vele alcoholgebruik, gokken en dansen. Het besluit leidde tot grote onrust. Uiteindelijk keerde de kermis terug.

Een eeuwenoude traditie

De geschiedenis van de kermis in Nederland gaat volgens Blom terug tot het jaar 1023, toen in Wijk bij Duurstede al een kermis werd gehouden. Door de eeuwen heen veranderden de attracties en het uiterlijk van de kermis, maar de basis bleef hetzelfde: mensen kwamen samen om te genieten, elkaar te ontmoeten en iets bijzonders mee te maken.

Ook Duivendrecht kent een eigen kermisgeschiedenis. In de jaren dertig was er al sprake van een kermis in het dorp. Blom vertelt onder meer over meneer Stuve, een lokale ondernemer die bekendstond om zijn noga. Hij had het maken van noga geleerd in Montélimar en verkocht zijn lekkernij in 1935 tijdens de kermis in Duivendrecht. Zijn rijkelijk versierde wagen met spiegels en personeel was destijds een ware bezienswaardigheid.

Terugkeer van de kermis

In 1965 keerde de kermis opnieuw terug in Duivendrecht, op het terrein waar later onder meer de Biesbosch te vinden was. Destijds waren er ongeveer tien attracties. Tegenwoordig zijn dat er ongeveer twintig.

Na een periode waarin vooral kinderkermissen werden georganiseerd, kwam de kermis in 2025 opnieuw nadrukkelijk terug in Duivendrecht. Ondernemers en winkeliers uit het dorp schaarden zich achter het initiatief en zorgden ervoor dat de kermis opnieuw een plek kreeg binnen de gemeenschap.

En daarmee is de cirkel eigenlijk weer rond: wat ooit begon rond kerkelijke vieringen en jaarmarkten, is nog altijd een moment waarop inwoners elkaar ontmoeten, plezier maken en samen het dorp beleven.

Zoals Jo Blom het aan het einde van het gesprek treffend samenvat: wie weet tref je op de kermis nog iemand… en misschien vind je het hooi wel.

Foto: Jammfm